İş Kazası Rehberi

Gözel Hukuk Bürosu · İş Kazası Rehberi

Olay anından SGK ve yargı sürecine iş kazası yol haritası

Bir olayın iş kazası sayılması, yalnızca işyerinde gerçekleşmesine bağlı değildir. Olayın koşulları, sigortalılık durumu, bildirimler, sağlık kayıtları, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri ile zarar arasındaki bağ birlikte değerlendirilir.

Mevzuat kontrolü: 19 Ağustos 20265510 sayılı Kanun6331 sayılı İSG Kanunu

Bilgilendirme: İş kazasının sosyal güvenlik hukuku, tazminat, ceza ve idari denetim yönleri birbirinden farklıdır. Bu sayfa genel bilgi verir; somut olayın sağlık ve işyeri kayıtları ayrıca değerlendirilmelidir.

01 · 5510 sayılı Kanun m.13

Hangi olaylar iş kazası sayılabilir?

Olayın kanunda sayılan hâllerden birinde meydana gelmesi ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getirmesi gerekir.

İşyerinde bulunmaSigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olay.

Yürütülen iş nedeniyleİşveren tarafından yürütülmekte olan iş veya bağımsız çalışan bakımından yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen olay.

Görevle başka yere gönderilmeİşverene bağlı çalışanın görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle, asıl işini yapmaksızın geçen zamanda meydana gelen olay.

Süt izni zamanıHizmet akdiyle çalışan emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanda meydana gelen olay.

İşverenin sağladığı taşıtSigortalıların işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş–gelişi sırasında meydana gelen olay.

Sigortalılık ve olay bağıSGK değerlendirmesinde sigortalılık, bir olayın meydana gelmesi ve olayın bedensel veya ruhsal etkisi birlikte aranır.

“İşyerinde oldu” tek başına son değerlendirme değildir

Sosyal güvenlik hukuku bakımından iş kazası kabulü ile işverenin tazminat sorumluluğu aynı soru değildir. Tazminat yönünden kusur, zarar, uygun nedensellik bağı ve alınması gereken önlemler ayrıca incelenir.

02 · Olay anı

İlk dakikalarda hangi adımlar izlenir?

Sağlık ve güvenliğin korunması önceliklidir. Delil kaydı, acil müdahaleyi geciktirmeyecek biçimde yürütülmelidir.

01Tehlikeyi durdurunÇalışanları güvenli alana alın

02Acil sağlık desteğiİlk yardım ve sağlık kuruluşu

03Yetkili kişileri bilgilendirinİşveren, İSG görevlileri ve gerektiğinde kolluk

04Olay yerini kaydedinTutanak, fotoğraf, kamera ve tanık

05Bildirimleri tamamlayınSGK ve özel mevzuat süreleri

Acil sağlık kayıtlarında olayın iş sırasında veya işle bağlantılı gerçekleştiğinin doğru biçimde belirtilmesi, sonraki SGK incelemesi bakımından önem taşır.

03 · Bildirim takvimi

Üç iş günlük süreyi doğru başlangıçtan hesaplayın

4/a kapsamındaki çalışanlarda işverenin kolluk ve SGK bildirimleri farklı zamanlarda yerine getirilir.

Derhal

4/a sigortalısının iş kazası, kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine bildirilir.

3 iş günü

İş kazası, olayın olduğu tarihten sonraki üç iş günü içinde SGK’ye bildirilir.

Öğrenmeden itibaren

Kaza işverenin kontrolü dışındaki yerde meydana gelmiş ve bilgi alınmasına engel durum varsa süre öğrenme tarihinden başlar.

Durum

Bildiren ve süre

Kontrol noktası

4/a iş kazası

İşveren; kolluğa derhal, SGK’ye kazadan sonraki üç iş günü içinde.

Olay tarihi, iş günü hesabı ve elektronik bildirim kaydı.

Kontrol dışı olay

Bilgi alınmasına engel hâlde üç iş günlük süre işverenin öğrendiği tarihten başlar.

Öğrenme tarihini gösteren kayıt.

Meslek hastalığı

İşveren, kendisine bildirilen meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK’ye bildirir.

Sağlık hizmeti sunucusu veya işyeri hekimi bildirimi.

Sağlık kuruluşu

Sağlık hizmeti sunucuları iş kazasını, yetkili sunucular meslek hastalığı tanısını en geç on gün içinde SGK’ye bildirir.

Bu bildirim, işverenin kendi yükümlülüğünün yerine geçmez.

04 · 6331 sayılı Kanun

İşverenin önleme ve kayıt yükümlülükleri

İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin dışarıdan alınması, işverenin kanuni sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Risk değerlendirmesi

Tehlikeleri belirleyin, riskleri analiz edin ve önlemleri işin her aşamasına uygulayın.

Riskle kaynağında mücadele

Eğitim ve talimat

Çalışana işe ve değişen risklere uygun bilgi, eğitim ve uygulanabilir talimat verin.

İşe başlamadan ve değişiklikte

Araç ve koruma

Uygun iş ekipmanı ile toplu ve kişisel koruma tedbirlerini sağlayıp kullanımını denetleyin.

Toplu korumaya öncelik

Kaza ve ramak kala

Tüm kazaları kaydedin; yaralanmasız fakat zarar doğuran veya zarar potansiyeli taşıyan olayları da inceleyip raporlayın.

Düzeltici faaliyet takibi

Kaza sonrası inceleme yalnızca sorumlu aramak için yapılmaz

Olayın kök nedenleri, risk değerlendirmesi, ekipman, çalışma yöntemi, eğitim ve denetim birlikte incelenmeli; benzer olayın tekrarını önleyen düzeltici faaliyetler tarih ve sorumlularıyla kaydedilmelidir.

05 · Dosya bütünlüğü

Hangi belgeler korunmalı?

Sağlık dosyası ile işyeri kayıtlarının aynı olay ve zaman çizelgesini göstermesi gerekir.

Olay ve sağlık kayıtları

Acil servis, epikriz, rapor ve tedavi belgeleri
İş kazası tutanağı ve SGK bildirim kaydı
Olay yeri fotoğraf ve kamera görüntüleri
Tanıkların olay sırasına ilişkin bilgileri
Kolluk ve varsa denetim tutanakları

İşyeri ve önlem kayıtları

Risk değerlendirmesi ve acil durum planı
İSG eğitim ve mesleki yeterlilik belgeleri
İş ekipmanı bakım, kontrol ve teslim kayıtları
Kişisel koruyucu donanım teslim ve kullanım kayıtları
Vardiya, görevlendirme ve çalışma süresi kayıtları

Kaza sonrası hazırlanmış bir tutanak, olay anından önce yürütülmesi gereken risk, eğitim, bakım ve denetim sisteminin yerini tutmaz. Kayıtların tarih ve içerik bütünlüğü korunmalıdır.

06 · Sosyal güvenlik hakları

İş kazası sigortasından sağlanan haklar

SGK hakları ile işverenden talep edilebilecek tazminatların koşulları aynı değildir.

Geçici iş göremezlik

Yetkili hekim veya sağlık kurulu raporunda belirtilen istirahat süresine ilişkin ödenek.

Sürekli iş göremezlik

SGK Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü kaybı oranının en az yüzde 10 belirlenmesi hâlinde gelir.

Ölüm geliri

Kanundaki koşullar çerçevesinde hak sahiplerine bağlanabilen gelir.

Diğer yardımlar

Koşulları varsa evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği.

İş kazası sigortasından sağlanan haklar için genel olarak belirli bir prim günü sınırı aranmaz; sigortalılık statüsüne özgü koşullar ayrıca kontrol edilir.

07 · Tazminat değerlendirmesi

İşverenin hukuki sorumluluğu nasıl incelenir?

SGK’nin olayı iş kazası olarak kabul etmesi, tazminat miktarını veya işverenin kusur oranını kendiliğinden belirlemez.

Yükümlülük ve kusur

Alınması gereken önlemler, işverenin organizasyon ve denetimi ile çalışanın ve üçüncü kişilerin davranışları değerlendirilir.

Zarar

Tedavi, çalışma gücü kaybı, geçici kayıp, ekonomik gelecek ve manevi etkiler talep türüne göre incelenir.

Nedensellik bağı

İhlal veya olay ile ileri sürülen zarar arasındaki uygun bağ, sağlık ve teknik incelemelerle belirlenir.

Birden fazla hukuk alanı aynı olayda kesişebilir

İş kazası; SGK incelemesi ve yardımları yanında maddi–manevi tazminat, ceza soruşturması, idari yaptırım ve Kurumun rücu taleplerine konu olabilir. Her yolun tarafı, süreleri ve ispat konusu ayrıdır.

08 · Başvuru yolu

Arabuluculuk ve görevli mahkeme

İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi–manevi tazminat davaları, iş uyuşmazlıklarındaki genel zorunlu arabuluculuk kuralının istisnasıdır.

İstisna

İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir.

Yetkili yer

İş mahkemelerinde genel yetki yanında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir. SGK’ye karşı uyuşmazlıkların görev ve başvuru koşulları ayrıca değerlendirilir.

Arabuluculuk ve İş Mahkemesi Süreci Rehberi’ni inceleyin →

09 · Bağlantılı içerikler

Makaleler ve rehberler

İş kazasının niteliğine göre mevcut gerçek içeriklere doğrulanmış adresleriyle ulaşın.

Makale

Resmî kaynaklar

İş Kazası — Sosyal Güvenlik Kurumuİş kazası sayılan hâller, bildirim, SGK yardımları ve temel koşullar.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — ÇSGBÖnleme, risk değerlendirmesi, kayıt, bildirim, eğitim ve sağlık gözetimi.
Meslek Hastalığı — Sosyal Güvenlik KurumuTanım, tespit, bildirim ve sağlanan haklar.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — TBMMİş kazası ve meslek hastalığı davalarında zorunlu arabuluculuk istisnası ve yetki.

← İş Hukuku ve Çalışma Hayatı Rehberi’ne dön