Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması/HAGB Nedir? Şartları, Sicil Kaydı ve Bozulmasının Sonuçları

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kısaca HAGB, ceza mahkemesinin sanığa yüklenen suçun işlendiği sonucuna ulaşmasına rağmen kurduğu mahkûmiyet hükmünün açıklanmasını belirli şartlarla ertelemesidir.

HAGB kararı beraat değildir. Bununla birlikte açıklanması geri bırakılan hüküm, kesinleşmiş bir mahkûmiyet gibi hukuki sonuç doğurmaz ve ceza infaz edilmez. Denetim süresi kurallara uygun biçimde tamamlanırsa açıklanmayan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.

Anayasa Mahkemesi de HAGB sürecinde sanık hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmadığını ve masumiyet karinesinin devam ettiğini kabul etmektedir.

HAGB Ne Demektir?

Bir ceza yargılamasında mahkeme öncelikle suçun işlenip işlenmediğini değerlendirir. Sanığın suçu işlediği sonucuna ulaşırsa mahkûmiyet hükmü kurar.

HAGB şartlarının bulunması hâlinde mahkeme, bu hükmü hemen açıklamak ve infaz edilebilir hâle getirmek yerine açıklanmasını geri bırakabilir.

Bu durumda:

Kurulan ceza hemen infaz edilmez.
Sanık belirli bir denetim süresine tabi tutulur.
Denetim süresinde dava zamanaşımı durur.
Kurulan hüküm, müsadereye ilişkin bölüm dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz.
Denetim başarıyla tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
Şartların ihlal edilmesi hâlinde hüküm açıklanabilir.

HAGB, hapis cezasının ertelenmesiyle aynı kurum değildir. Cezanın ertelenmesinde kesinleşmiş ve hukuki sonuç doğuran bir mahkûmiyet bulunurken HAGB’de hüküm açıklanmamış durumdadır.

HAGB Kaldırıldı mı?

HAGB kurumu 2 Ağustos 2026 itibarıyla halen yürürlüktedir. Bununla birlikte kurumun hukuki dayanağı, Anayasa Mahkemesi kararları ve 7589 sayılı Kanun nedeniyle bir geçiş sürecindedir.

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla CMK’nın HAGB uygulanmasına imkân veren hükmünü iptal etmiştir. Karar, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış; iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Buna göre mevcut hükmün iptali 30 Eylül 2026 tarihinde sonuç doğuracaktır.

İptal gerekçesi, HAGB’ye karşı etkili bir kanun yolu bulunmaması değildir. 2024 yılında yapılan düzenlemeyle HAGB kararlarına karşı istinaf imkânı getirilmiştir. Anayasa Mahkemesi, buna rağmen kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri ve işkence, eziyet veya kötü muamele niteliği taşıyan suçlar yönünden HAGB’yi engelleyen açık bir düzenleme bulunmamasını Anayasa’ya aykırı görmüştür.

7589 Sayılı Kanun HAGB Hükümlerini Değiştirdi mi?

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak anılan düzenleme, TBMM Genel Kurulunda 16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilerek 7589 sayılı Kanun numarasını almıştır.

Kabul edilen metin, CMK’nın HAGB’ye ilişkin 231. maddesinin beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemektedir. Düzenleme, mevcut sistemin temel yapısını korumakta; ayrıca HAGB’nin şu suçlarda uygulanamayacağını açıkça belirtmektedir:

İşkence suçu
Eziyet suçu
Kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar

Bu hüküm, Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçesini karşılamaya yöneliktir.

Güncel durum — 2 Ağustos 2026: 7589 sayılı Kanun TBMM’de kabul edilmiş ve kanun numarası almıştır. Ancak TBMM’nin resmî kaydında Resmî Gazete tarihi ve sayısı henüz yer almamaktadır. Bu nedenle Kanun’un HAGB’ye ilişkin hükümleri henüz yürürlüğe girmiş kabul edilemez. Kabul edilen metne göre bu hükümler, Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecektir.

Dolayısıyla mevcut uygulamada, 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun’la düzenlenen HAGB hükümleri esas alınmaya devam etmektedir.

Verilen Ceza İki Yıl veya Daha Az Olmalı

HAGB kararı verilebilmesi için yargılama sonunda hükmolunan cezanın:

İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da
Adli para cezası

olması gerekir.

Mahkemenin sonuç olarak iki yıldan fazla hapis cezasına hükmettiği bir dosyada HAGB uygulanamaz.

Burada suçun kanunda yazılı soyut cezasından çok, indirim ve artırımlar uygulandıktan sonra sanık hakkında hükmedilen sonuç ceza önem taşır.

Suça sürüklenen çocuklar bakımından farklı bir düzenleme bulunmaktadır. Çocuk Koruma Kanunu uyarınca çocuk hakkında hükmolunan cezanın üç yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması hâlinde, diğer şartların da bulunmasıyla HAGB gündeme gelebilir.

Daha Önce Kasıtlı Bir Suçtan Mahkûm Olmamak

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması gerekir.

Taksirli suçtan mahkûmiyet, tek başına bu şart bakımından HAGB’ye engel oluşturmaz. Örneğin taksirle yaralama nedeniyle verilmiş bir mahkûmiyet ile kasten yaralama nedeniyle verilmiş bir mahkûmiyet aynı şekilde değerlendirilmez.

Önceki kaydın niteliği, kesinleşme durumu ve kanuni sonuçlarının devam edip etmediği ayrıca incelenir.

Daha önce verilmiş bir HAGB kararı ise kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmaz. Bununla birlikte ilk HAGB’nin denetim süresi devam ederken kişi hakkında kasıtlı yeni bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez.

Mahkemenin Yeniden Suç İşlenmeyeceği Kanaatine Ulaşması

Mahkeme, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde olumlu kanaate ulaşmalıdır.

Bu değerlendirmede:

Sanığın kişilik özellikleri,
Duruşmadaki tutum ve davranışları,
Suçtan sonraki davranışları,
Yargılama sürecindeki yaklaşımı

dikkate alınabilir.

Mahkemenin bu şartın bulunmadığı sonucuna ulaşması hâlinde kararını somut ve denetlenebilir bir gerekçeye dayandırması gerekir. Yalnızca kalıp ifadeler kullanılması, kararın kanun yolu incelemesinde tartışılmasına neden olabilir.

Mağdurun veya Kamunun Zararı Giderilmeli

Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı belirlenebilir zarar:

Aynen iade,
Suçtan önceki hâle getirme veya
Tazmin

yoluyla tamamen giderilmelidir.

Sanık zararı hemen karşılayamıyorsa mahkeme, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi şartıyla da HAGB kararı verebilir.

Her suçta giderilmesi gereken maddi bir zarar bulunmayabilir. Örneğin yalnızca söz veya davranışla işlenen bazı suçlarda, HAGB bakımından giderilecek somut ekonomik zarar doğmamış olabilir.

Sanığın HAGB’yi Kabul Etmesi Gerekir mi?

HAGB sisteminde sanığın kabulü bakımından karar tarihi önemlidir.

1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen HAGB kararlarında sanığın kabulü şartı aranmamaktadır. Sanık, HAGB kararını istemese dahi şartları bulunuyorsa mahkeme bu kararı verebilir. Sanığın hükmün esasına ve HAGB kararına ilişkin itirazlarını istinaf yoluyla ileri sürmesi mümkündür.

Buna karşılık 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararları bakımından önceki sistem ve sanığın kabulü şartı uygulanmaya devam eder.

Hangi Suçlarda HAGB Uygulanamaz?

Ceza miktarı ve diğer genel şartlar uygun olsa bile bazı suçlarda HAGB uygulanması mümkün değildir.

Mevcut CMK düzenlemesine göre Anayasa’nın 174. maddesinde korunan inkılap kanunlarında yer alan suçlarda HAGB uygulanamaz. Ayrıca bazı özel kanunlarda belirli suçlar yönünden HAGB yasağı bulunmaktadır.

7589 sayılı Kanun’un kabul edilen metni yürürlüğe girerse bu sınırlamalara:

İşkence,
Eziyet,
Kamu görevlisinin görevi nedeniyle işlediği ve kötü muamele niteliği taşıyan suçlar

da açıkça eklenecektir.

Bu nedenle yalnızca sonuç cezanın iki yılın altında olması, her suç bakımından HAGB uygulanabileceği anlamına gelmez.

HAGB Denetim Süresi Kaç Yıldır?

Yetişkinler hakkında verilen HAGB kararlarında denetim süresi beş yıldır.

Mahkeme bu süre içinde bir yılı aşmamak üzere sanığın:

Bir eğitim programına devam etmesine,
Bir meslek veya sanatı gözetim altında sürdürmesine,
Belirli yerlere gitmekten yasaklanmasına,
Belirli yerlere devam etmesine,
Uygun görülen başka bir yükümlülüğü yerine getirmesine

karar verebilir.

Her HAGB kararında mutlaka ek bir denetimli serbestlik yükümlülüğü belirlenmesi gerekmez. Mahkeme, dosyanın özelliklerine göre yalnızca beş yıllık denetim süresine hükmedebilir.

Suça sürüklenen çocuklarda denetim süresi üç yıldır.

HAGB Denetim Süresi Ne Zaman Başlar?

Denetim süresi, HAGB kararının kesinleşmesiyle başlar.

Karara karşı istinaf yoluna başvurulmuşsa denetim süresi, kanun yolu incelemesi tamamlanıp karar kesinleşmeden başlamaz.

Bu nedenle suçun işlendiği tarih, HAGB kararının verildiği tarih ve kararın kesinleştiği tarih birbirinden ayrılmalıdır.

Yeni suçun HAGB’yi etkileyebilmesi bakımından esas olan, kasıtlı suçun denetim süresi içinde işlenmiş olmasıdır. Yeni suça ilişkin mahkûmiyetin denetim süresi bittikten sonra kesinleşmesi, suçun denetim süresi içinde işlendiği gerçeğini ortadan kaldırmaz.

HAGB Bozulursa Ne Olur?

HAGB’nin bozulması ifadesi, uygulamada açıklanması geri bırakılan hükmün daha sonra açıklanmasını anlatmak için kullanılmaktadır.

Hükmün açıklanması iki temel nedenle gündeme gelebilir:

Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi
Mahkemenin belirlediği denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması

Denetim Süresinde Yeni Suç İşlenmesi

Her yeni soruşturma veya ceza davası, HAGB kararının kendiliğinden bozulmasına neden olmaz.

Yeni fiilin:

Denetim süresi içinde işlenmiş olması,
Kasıtlı bir suç oluşturması,
Suçun işlendiğinin yargısal olarak belirlenmesi

gerekir.

Taksirli bir suç işlenmesi, CMK’nın HAGB’nin açıklanmasına ilişkin düzenlemesinde aranan “kasten yeni suç işleme” şartını oluşturmaz.

Yeni kasıtlı suçun işlendiğinin belirlenmesi hâlinde önceki HAGB dosyasını ele alan mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar. HAGB yargılaması da hükmün açıklanması veya denetim sonunda düşme kararı verilmesiyle nihai olarak sona erer.

Denetimli Serbestlik Yükümlülüğüne Uyulmaması

Sanık mahkemenin belirlediği yükümlülüğü yerine getirmezse hükmün açıklanması gündeme gelebilir.

Ancak yükümlülüğe aykırılık hâlinde mahkemenin değerlendirme alanı bulunmaktadır. Mahkeme, sanığın yükümlülüğü neden yerine getiremediğini inceleyerek:

Hükmü aynen açıklayabilir.
Cezanın yarısına kadar olan bir bölümünün infaz edilmemesine karar verebilir.
Şartları varsa hapis cezasını erteleyebilir.
Kısa süreli hapis cezasını seçenek yaptırıma çevirebilir.

Bu imkân, kasıtlı yeni suç işlenmesinden çok, sanığın kendisine yüklenen denetimli serbestlik yükümlülüğünü yerine getirememesi durumuna yöneliktir.

Hüküm Açıklanınca Ceza Hemen İnfaz Edilir mi?

Hükmün açıklanması, cezanın aynı anda kesinleştiği ve hemen infaza başlandığı anlamına gelmez.

Açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı kanunda öngörülen başvuru yolu kullanılabilir. Mevcut düzenlemede, HAGB’nin denetim şartlarının ihlal edilmesi üzerine açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı itiraz yolu öngörülmüş ve incelemenin bu şartlarla sınırlı yapılacağı belirtilmiştir.

HAGB kararı ilk verildiğinde mahkûmiyetin esasına ilişkin istinaf denetimi yapılabildiğinden, hükmün sonradan açıklanması aşamasındaki kanun yolu daha sınırlı bir işleve sahiptir.

1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararları bakımından ise geçiş hükümleri nedeniyle farklı kanun yolu kuralları uygulanabilir.

Denetim Süresi Sorunsuz Tamamlanırsa Ne Olur?

Sanık beş yıllık denetim süresinde:

Kasıtlı yeni bir suç işlemez ve
Belirlenen yükümlülüklere uygun davranırsa

mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırarak davanın düşmesine karar verir.

Düşme kararıyla birlikte açıklanmayan ceza infaz edilmez ve dosyadaki mahkûmiyet hükmü sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz.

Denetim süresinin dolması üzerine sistemde her zaman kendiliğinden aynı gün işlem yapılmayabilir. Mahkemenin dosyayı ele alarak düşme kararı vermesi gerekir.

HAGB Sicile İşler mi?

HAGB, kesinleşmiş bir mahkûmiyet gibi standart adli sicil kaydına işlenmez.

Bunun yerine HAGB kararları, CMK’nın 231. maddesi uyarınca kendilerine özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından, kanunda belirtilen amaçla istenebilir.

Bu nedenle HAGB bakımından şu kavramların birbirinden ayrılması gerekir:

Adli sicil kaydı
Adli sicil arşiv kaydı
HAGB’ye özgü özel kayıt sistemi
UYAP’ta bulunan dava ve karar bilgileri

“HAGB hiçbir yerde görünmez” ifadesi doğru değildir. Ancak “HAGB normal sabıka kaydında kesinleşmiş mahkûmiyet olarak görünür” ifadesi de hukuki durumu yansıtmaz.

HAGB Memuriyete veya İşe Girmeye Engel Olur mu?

HAGB, kesinleşmiş mahkûmiyet değildir ve kurulan hüküm kural olarak sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz.

Bununla birlikte bazı kamu görevleri, ruhsata bağlı meslekler, güvenlik soruşturmaları ve özel disiplin düzenlemeleri bakımından yalnızca standart adli sicil belgesine bakılmayabilir.

Anayasa Mahkemesi, idari makamların HAGB kararını kesinleşmiş mahkûmiyet gibi ele alarak kişinin suçu işlediğini kabul eden ifadeler kullanmasının masumiyet karinesiyle bağdaşmayabileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle HAGB’nin mesleki etkisi, ilgili mesleğin veya görevin özel mevzuatı ile idari işlemin gerekçesine göre değerlendirilir.

İkinci Kez HAGB Kararı Verilebilir mi?

Bir kişinin hayatı boyunca yalnızca bir kez HAGB alabileceğine ilişkin genel bir kural bulunmamaktadır.

Ancak denetim süresi devam ederken kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.

İlk HAGB’nin denetim süresi tamamlandıktan sonra yeni bir dosyada HAGB ihtimali değerlendirilirken:

Yeni suçun tarihi,
Önceki kararın niteliği,
Önceki denetimin tamamlanıp tamamlanmadığı,
Sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönündeki mahkeme kanaati

önem taşır.

İkinci HAGB’nin mümkün olması, mahkemenin mutlaka HAGB kararı vermek zorunda olduğu anlamına gelmez.

HAGB Kararına İtiraz mı, İstinaf mı Yapılır?

HAGB kararlarına karşı uygulanacak kanun yolu, kararın verildiği tarihe göre değişmektedir.

1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen kararlar

Kural olarak HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf incelemesinde hem HAGB şartları hem de kurulan mahkûmiyet hükmü usul ve esas yönünden incelenebilir.

Bölge adliye mahkemesi kararının temyize açık olup olmadığı, CMK’nın temyiz hükümlerine göre belirlenir. HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde de şartları varsa temyiz yoluna başvurulabilir.

1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen kararlar

Bu kararlar bakımından önceki itiraz kanun yolu uygulanmaya devam eder.

Aynı şekilde 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararının denetim sürecinden sonra açıklanması hâlinde de eski kanun yolu hükümleri dikkate alınır.

Kanun yolu süresi ve başvurulacak merci, kararın tebliğ veya açıklanma biçimine göre değerlendirilmelidir.

HAGB ile Cezanın Ertelenmesi Arasındaki Fark

HAGB ile hapis cezasının ertelenmesi sıkça karıştırılır.

HAGB’de

Hüküm açıklanmaz.
Kesinleşmiş mahkûmiyet sonucu doğmaz.
Ceza infaz edilmez.
Denetim sonunda dava düşebilir.
Kayıt, HAGB’ye özgü sistemde tutulur.

Hapis cezasının ertelenmesinde

Mahkûmiyet hükmü açıklanır ve kesinleşir.
Mahkûmiyet hukuki sonuç doğurur.
Ceza cezaevinde infaz edilmez; kişi erteleme denetimine tabi tutulur.
Mahkûmiyet adli sicil bakımından sonuç doğurabilir.

Aynı hükümde hem HAGB hem de hapis cezasının ertelenmesi uygulanmaz. HAGB’ye konu edilen hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa dahi seçenek yaptırıma çevrilemez.

HAGB ile Beraat Arasındaki Fark

Beraat kararında mahkeme:

Fiilin sanık tarafından işlenmediği,
Fiilin suç oluşturmadığı,
Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı veya
Kanunda belirtilen başka bir beraat sebebinin bulunduğu

sonucuna ulaşır.

HAGB’de ise mahkeme suçun işlendiğini kabul ederek mahkûmiyet hükmü kurar, fakat bu hükmü açıklamaz.

Bu nedenle HAGB beraat değildir. Buna karşılık açıklanmayan hüküm de kesinleşmiş mahkûmiyet olarak kabul edilemez. Sanığın denetim sürecinde masumiyet karinesinden yararlanmaya devam etmesi gerekir.

Yasal Uyarı : Bu metin yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bütün somut uyuşmazlıkların kendi içerisinde değerlendirilmesi gerektiğinden somut uyuşmazlıklara dair hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybı yaşanmaması adına hukuki süreçlerin yetkin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi gerektiğini ısrarla hatırlatırız.