Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süresi, Hükmen Ret ve Borçlardan Sorumluluk

Miras, yalnızca ev, araç, banka hesabı veya şirket payı gibi malvarlığı değerlerinden oluşmaz. Mirasbırakanın kredi, kredi kartı, kefalet, vergi ve diğer borçları da terekenin içinde yer alabilir.

Mirasbırakanın ölümüyle yasal ve atanmış mirasçılar mirası kural olarak bir bütün hâlinde kazanır. Bu geçiş yalnız tereke mallarını değil, borçları da kapsar.

Borçlu bir terekeyle karşılaşan mirasçının önünde ise farklı hukuki seçenekler bulunabilir:

mirasın gerçek reddi,
şartları varsa mirasın hükmen reddi,
resmî defter tutulması,
resmî tasfiye.

Bu seçeneklerin süreleri, koşulları ve sonuçları birbirinden farklıdır.

Borçlu Miras Kalırsa Ne Olur?

Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle terekeye ait hakları ve borçları kanun gereği kazanır.

Miras reddedilmemiş veya sorumluluğu sınırlayan başka bir hukuki yol kullanılmamışsa mirasçı, tereke borçlarından kendi kişisel malvarlığıyla da sorumlu olabilir.

Özel kanun hükümleri saklı kalmak üzere mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur.

Bu nedenle tereke alacaklısı, hukuki koşulların bulunması hâlinde borcun tamamı için mirasçılardan birine başvurabilir. Borcu kendi iç payından fazla ödeyen mirasçının diğer mirasçılara rücu hakkı ayrıca değerlendirilir.

Mirasçının yasal miras payının dörtte bir olması, tereke alacaklısına karşı her durumda yalnız borcun dörtte birinden sorumlu olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle mirasbırakanın malvarlığı kadar borçlarının da erken aşamada araştırılması önemlidir.

Reddi Miras Nedir?

Reddi miras veya kanundaki ifadesiyle mirasın reddi, mirasçının kendisine geçen mirası kabul etmediğini kanunda öngörülen süre ve usule uygun biçimde açıklamasıdır.

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir.

Ret beyanının:

kayıtsız ve şartsız,
kanuni süre içinde,
görevli sulh hukuk mahkemesine

yapılması gerekir.

Mirasın yalnız borçlarının reddedilip mallarının kabul edilmesi mümkün değildir. Ret, mirasın tamamına ilişkindir.

Reddi Miras Süresi Kaç Aydır?

Miras kural olarak üç ay içinde reddedilebilir.

Ancak sürenin başlangıcı her mirasçı bakımından aynı olmayabilir.

Yasal mirasçılar bakımından

Yasal mirasçılarda süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar.

Atanmış mirasçılar bakımından

Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişilerde süre, ölüme bağlı tasarrufun kendilerine resmen bildirilmesiyle başlar.

Terekenin yazımı yapılmışsa

Koruma önlemi olarak terekenin yazımı gerçekleştirilmişse ret süresi, yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimince mirasçılara bildirilmesiyle başlar.

Önemli sebeplerin bulunması hâlinde sulh hâkimi, ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir.

Bu nedenle üç aylık süre hesabı yalnız ölüm tarihine bakılarak yapılmamalıdır.

Reddi Miras Nereye ve Nasıl Yapılır?

Mirasın reddi, mirasın açıldığı yer sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Mirasın açıldığı yer, kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeridir.

Ret beyanı:

yazılı dilekçeyle veya
mahkeme önünde sözlü beyanda bulunularak

yapılabilir.

Sözlü veya yazılı beyan sulh hâkimi tarafından tutanağa geçirilir ve özel kütüğe kaydedilir.

Ret beyanı:

“Borçları reddediyorum ama evi kabul ediyorum.”

veya

“Şu borç ödenirse mirası reddediyorum.”

şeklinde koşula bağlanamaz.

Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

Hangi Davranışlar Ret Hakkını Düşürür?

Üç aylık süre dolmamış olsa bile mirasçının bazı davranışları ret hakkını kaybetmesine yol açabilir.

Mirasçı;

tereke işlerine mirasçı sıfatıyla karışırsa,
olağan yönetimi veya mirasbırakanın işlerini yürütmek için gerekli olanı aşan işlemler yaparsa,
tereke mallarını gizlerse,
tereke mallarını kendisine mal ederse

mirası reddedemeyebilir.

Örneğin miras kalan aracı satmak, taşınmazı devretmek veya banka hesabındaki tereke parasını kişisel amaçla kullanmak kabul yönünde değerlendirilebilir.

Buna karşılık;

malların çalınmasını önlemek,
evi geçici olarak koruma altına almak,
zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmasını önlemek,
zorunlu ve sınırlı yönetim işlemleri yapmak

her durumda mirasın kabulü anlamına gelmez.

İşlemin amacı, ekonomik değeri ve terekenin bütünü birlikte değerlendirilir.

Cenaze Giderlerini Ödemek Mirası Kabul Anlamına Gelir mi?

Cenaze ve defin işlemlerinin yürütülmesi tek başına olağan yönetimi aşan bir tereke tasarrufu olarak değerlendirilmemelidir.

Ancak mirasbırakanın borçlarının kapsamlı biçimde üstlenilmesi, tereke mallarının kişisel amaçla kullanılması veya paylaşım işlemlerine başlanması farklı sonuç doğurabilir.

Bu nedenle her işlem kendi niteliği içinde ele alınmalıdır.

Veraset İlamı Almak Reddi Mirasa Engel mi?

Veraset ilamı, diğer adıyla mirasçılık belgesi, kimin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren bir tespit belgesidir.

Bu belgenin alınması tek başına her durumda mirasın kayıtsız ve şartsız kabul edildiği anlamına gelmez.

Ancak veraset ilamı kullanılarak:

taşınmazın intikalinin yapılması,
aracın mirasçı adına geçirilmesi,
banka hesabındaki paranın çekilmesi,
malların paylaşılması veya satılması

gibi işlemlere girişilmesi, mirasın kabul edildiği yönünde değerlendirmeye yol açabilir.

Belgenin alınması ile tereke üzerinde aktif tasarrufta bulunulması bu nedenle birbirinden ayrılmalıdır.

Mirasın Hükmen Reddi Nedir?

Türk Medeni Kanunu, bazı durumlarda mirasçının ayrıca ret beyanı bulunmasa bile mirasın reddedilmiş sayılmasını öngörür.

Mirasbırakanın ölüm tarihinde:

ödemeden aczi açıkça belliyse veya
ödemeden aczi resmen tespit edilmişse

miras hükmen reddedilmiş sayılır.

Hükmen ret bakımından temel değerlendirme ölüm tarihi itibarıyla yapılır.

Terekenin:

taşınmazları,
araçları,
banka hesapları,
alacakları,
diğer ekonomik değerleri

aktifleri oluşturur.

Kredi, icra, vergi ve diğer borçlar ise pasifleri oluşturur.

Pasiflerin aktiflerden fazla olması borca batıklık değerlendirmesinde temel göstergelerden biridir. Ancak yalnız bir borcun bulunması hükmen ret için yeterli değildir.

Hükmen ret, üç aylık süreyi kaçıran herkesin başvurabileceği genel bir ikinci şans değildir; terekenin ölüm tarihinde kanundaki anlamıyla borca batık olması gerekir.

Hükmen Ret Davası Üç Aylık Süreye Tabi mi?

TMK m.605/2’ye dayanan hükmen ret talepleri, gerçek ret için öngörülen üç aylık süreye tabi değildir.

Ancak mirasçının terekeyi açık veya örtülü biçimde kabul edip etmediği ayrıca incelenebilir.

Uygulamada terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğunun tespiti için mirasın hükmen reddinin tespiti davası açılabilir. Bu davalar gerçek ret beyanından farklı olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Hükmen ret iddiası özellikle mirasbırakanın alacaklılarının mirasçı hakkında icra takibi başlatması sonrasında da gündeme gelebilir.

Küçük Bir Tereke Malını Almak Hükmen Reddi Engeller mi?

Her durumda otomatik olarak engellemez.

Mirasçının terekeye ait bir değerden yararlanması önemli olmakla birlikte alınan değerin:

terekenin tamamına göre büyüklüğü,
alınma amacı,
tereke borçlarının miktarı,
işlemin olağan yönetim kapsamında olup olmadığı

birlikte değerlendirilir.

Çok düşük bir tutarın alınması veya küçük bir borcun kişisel malvarlığından ödenmesi her olayda terekenin kayıtsız ve şartsız kabul edildiği anlamına gelmeyebilir.

Bununla birlikte taşınmaz, araç veya önemli tutardaki paranın mirasçı adına geçirilmesi çok daha farklı bir hukuki değerlendirmeye yol açabilir.

Mirası Reddeden Kişinin Payı Kime Geçer?

Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, miras açıldığı anda hayatta değilmiş gibi değerlendirilir.

Örneğin mirasbırakanın iki çocuğu A ve B olsun.

A mirası reddeder ve A’nın çocukları varsa, A’ya düşecek pay onun çocuklarına geçer.

A’nın altsoyu yoksa pay, zümre ve yasal mirasçılık kurallarına göre diğer hak sahiplerine geçer.

Atanmış mirasçının reddinde ise ölüme bağlı tasarruftan başka bir sonuç anlaşılmıyorsa pay mirasbırakanın en yakın yasal mirasçılarına kalır.

Altsoyun Tamamı Mirası Reddederse Ne Olur?

Mirasbırakanın bütün çocukları ve onların yerine geçebilecek altsoyu mirası reddederse özel bir kural uygulanır.

Altsoyun tamamı mirası reddederse onların miras payı sağ kalan eşe geçer.

Örneğin mirasbırakanın sağ kalan eşi ve iki çocuğu bulunuyor ve iki çocuk da mirası reddediyorsa, çocukların payı sağ kalan eşe geçebilir.

Bu nedenle “çocukların tamamı reddederse tereke mutlaka doğrudan tasfiye edilir” şeklinde bir genelleme doğru değildir.

En Yakın Mirasçıların Tamamı Reddederse Ne Olur?

En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Tasfiyede:

tereke malları ve alacakları belirlenir,
borçlar mümkün olduğu ölçüde ödenir,
gerekli mallar paraya çevrilir.

Ancak tasfiye sonunda değer kalırsa bu değer Devlete verilmez.

Kalan değer, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.

Bu sistem sayesinde mirasçılar tereke borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sorumlu olmadan, borçlar ödendikten sonra kalabilecek değerden yararlanabilir.

Banka Borcu Mirasçılara Kalır mı?

Kredi, kredi kartı ve diğer banka borçları kural olarak tereke borçları arasındadır.

Miras reddedilmemiş veya sorumluluğu değiştiren başka bir yol kullanılmamışsa, mirasçılar bu borçlarla karşılaşabilir.

Özel hükümler saklı olmak üzere mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğundan banka, hukuki koşullar varsa borcun tamamı için mirasçılardan birine başvurabilir.

Ancak ayrıca:

krediye bağlı hayat sigortası bulunup bulunmadığı,
sigorta poliçesinin kapsamı,
borcun gerçekten mirasbırakana ait olup olmadığı,
borcun zamanaşımı veya sona erme durumu

incelenmelidir.

Hayat sigortasının bulunması, borcun her durumda sigorta tarafından ödeneceği anlamına gelmez; poliçe koşulları ayrıca değerlendirilir.

Reddi Miras Yaptığım Hâlde İcra Geldi: Ne Yapılabilir?

Mirası reddeden kişi hakkında da mirasbırakanın borcu nedeniyle icra takibi başlatılmasıyla karşılaşılabilir.

Bunun nedenleri arasında:

alacaklının retten haberdar olmaması,
ret kaydının dosyada bulunmaması,
mirasçıların yanlış belirlenmesi,
ret süresine veya usulüne ilişkin uyuşmazlık,
gerçek ret yerine hükmen ret iddiasının bulunması

yer alabilir.

Böyle bir durumda uygulanacak yol, takibin türü ve aşamasına göre değişir.

Somut dosyada:

ödeme emrine itiraz,
icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet,
borçlu olunmadığının tespitine ilişkin dava,
hükmen ret tespiti

gibi yollar gündeme gelebilir.

Ret belgesinin bankaya veya icra dosyasına sunulması yararlı olabilir; ancak yalnız belge sunulmasının her takipte kendiliğinden dosyayı sona erdireceği söylenemez.

Reddi Miras Yapan Kişinin Hiçbir Sorumluluğu Kalmaz mı?

Ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değerler ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olabilir.

Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile geleneksel ölçüde verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır.

İyi niyetli mirasçının sorumluluğu ise geri verme anındaki zenginleşmesiyle sınırlıdır.

Bu düzenleme, reddeden mirasçının geçmişte aldığı her hediyeyi otomatik olarak geri vereceği anlamına gelmez.

Resmî Defter Tutma Nedir?

Terekenin borçlarının tam olarak bilinmediği durumlarda mirası reddetme hakkı bulunan mirasçı, sulh hukuk mahkemesinden resmî defter tutulmasını isteyebilir.

Bu istem, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde yapılmalıdır.

Resmî deftere:

terekenin malvarlığı,
alacakları,
borçları

değerleriyle birlikte yazılır.

Defter tamamlandıktan sonra mirasçı mahkemece beyanda bulunmaya çağrılır.

Mirasçı:

mirası reddedebilir,
resmî tasfiye isteyebilir,
mirası resmî deftere göre kabul edebilir,
mirası kayıtsız ve şartsız kabul edebilir.

Süresinde beyanda bulunmazsa mirası resmî deftere göre kabul etmiş sayılır.

Resmî Tasfiye Nedir?

Mirasçı, mirası reddetmek veya resmî deftere göre kabul etmek yerine terekenin resmî tasfiyesini isteyebilir.

Resmî tasfiye hâlinde tereke mahkemenin gözetimindeki tasfiye süreciyle yönetilir; borçlar tereke içinden ödenir ve mirasçılar tereke borçlarından kişisel olarak sorumlu olmaz.

Ancak birlikte mirasçılardan biri mirası kabul etmişse diğer mirasçının resmî tasfiye talebi dikkate alınmaz.

Resmî tasfiye:

“Üç aylık reddi miras süresini geçirdikten sonra her zaman kullanılabilecek bir kurtarma yolu”

değildir.

Talebin, mirasın kabulü ve ret hakkının mevcut olduğu dönemle bağlantılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Reddi Miras Süresi Geçerse Ne Olur?

Üç aylık süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, kural olarak mirası kayıtsız ve şartsız kazanmış olur.

Ancak süre geçmesi her dosyada bütün hukuki ihtimallerin bittiği anlamına gelmez.

Somut duruma göre:

önemli sebeple ret süresinin uzatılması veya yeni süre verilmesi,
mirasın hükmen reddi şartlarının bulunması,
ret süresinin henüz başlamamış olması,
mirasçılığın veya vasiyetnamenin daha sonra öğrenilmesi

gibi ihtimaller incelenebilir.

Buna karşılık resmî defter ve resmî tasfiye kurumları, süresi geçmiş her dosyada kullanılabilen genel telafi yolları değildir.

Sık Sorulan Sorular

Reddi miras kaç ay içinde yapılır?

Miras kural olarak üç ay içinde reddedilir. Sürenin başlangıcı mirasçının yasal veya atanmış mirasçı olmasına ve mirasçılığı ne zaman öğrendiğine göre değişebilir.

Reddi miras noterden yapılabilir mi?

Mirasın reddi, mirasın açıldığı yer sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Noterlikte düzenlenen tek taraflı bir beyan, kanundaki sulh hukuk mahkemesine yapılmış ret beyanının yerine geçmez.

Reddi miras şartlı yapılabilir mi?

Hayır. Ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir.

Veraset ilamı almak reddi mirasa engel mi?

Tek başına mirasçılık belgesi alınması her durumda kabul anlamına gelmez. Ancak belge kullanılarak tereke üzerinde aktif tasarruflarda bulunulması ret hakkını etkileyebilir.

Mirasın hükmen reddi için üç aylık süre var mı?

TMK m.605/2’ye dayanan hükmen ret talepleri, gerçek ret için geçerli üç aylık süreye tabi değildir. Ancak terekenin ölüm tarihinde kanundaki anlamıyla borca batık olması gerekir.

Çocukların tamamı mirası reddederse eşe ne olur?

Altsoyun tamamının reddettiği miras payı sağ kalan eşe geçer.

Tüm yakın mirasçılar reddederse mallar Devlete mi kalır?

Hayır. Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; borçlar ödendikten sonra değer kalırsa reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.

Reddi miras yapınca banka borcu tamamen sona erer mi?

Borç sona ermez. Borç terekenin borcu olmaya devam eder; ancak geçerli ret hâlinde reddeden mirasçının bu borçtan kişisel sorumluluğu kural olarak ortadan kalkar.

Reddi miras yapıldığı hâlde icra takibi başlatılabilir mi?

Fiilen takip başlatılması mümkündür. Takibe karşı kullanılacak hukuki yol, ödeme emrinin ve takibin türüne göre ayrıca belirlenir.

Borçlu Terekede Temel Ayrımlar

Borçlu bir mirasla karşılaşıldığında dört kurum birbirine karıştırılmamalıdır:

Gerçek ret: Üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan kayıtsız ve şartsız beyan.
Hükmen ret: Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması nedeniyle mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılması.
Resmî defter: Terekenin aktif ve pasiflerinin mahkeme eliyle belirlenmesini sağlayan, bir aylık istem süresine bağlı mekanizma.
Resmî tasfiye: Terekenin mahkeme gözetiminde tasfiye edilmesi ve mirasçıların kişisel borç sorumluluğunun önlenmesi.

Hangi yolun uygulanacağı;

ölüm ve öğrenme tarihleri,
mirasçının terekeye ilişkin davranışları,
terekenin ölüm tarihindeki mali durumu,
diğer mirasçıların mirası kabul edip etmediği,
devam eden icra takipleri

birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Yasal Uyarı : Bu metin yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bütün somut uyuşmazlıkların kendi içerisinde değerlendirilmesi gerektiğinden somut uyuşmazlıklara dair hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybı yaşanmaması adına hukuki süreçlerin yetkin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi gerektiğini ısrarla hatırlatırız.