Çalışmanın karşılığı olan hakları kalem kalem inceleyin
İşçilik alacağı hesabı yalnızca maaşı gün sayısıyla çarpmaktan ibaret değildir. Ücret türü, çalışma düzeni, bordrolar, banka kayıtları, yan haklar ve iş sözleşmesinin nasıl sona erdiği her kalemi farklı etkiler.
Bilgilendirme: Bu rehber genel bilgi sunar. Alacağın doğumu, hesap dönemi, ücret esası, zamanaşımı ve ispat durumu somut olaya göre değişir; metin hukuki görüş veya kesin hesap niteliğinde değildir.
Hangi kalem gündeme gelebilir?
Her çalışma ilişkisinde bütün kalemler doğmaz. Önce ücret düzeni, fiilî çalışma ve sona erme biçimi belirlenmelidir.
Ücret, prim ve ikramiye
Eksik veya geç ödenen temel ücret ile sözleşme ya da işyeri uygulamasından doğan ücret ekleri.
Ücret bölümünü incele →Fazla çalışma
Haftalık çalışma süresi, sözleşmedeki normal süre, denkleştirme ve fiilî çalışma kayıtlarına göre incelenir.
Fazla çalışmayı incele →Hafta ve genel tatil
Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalar farklı kurallara tabidir.
Tatil ücretlerini incele →Yıllık izin ücreti
İzin hakkı kural olarak kullandırılır; kullanılmayan sürelerin ücrete dönüşmesi iş sözleşmesinin sona ermesiyle gündeme gelir.
Yıllık izin bölümünü incele →Kıdem ve ihbar tazminatı
Kıdem, fesih türü, bildirim süreleri ve giydirilmiş brüt ücret üzerinden ayrı ayrı değerlendirilir.
Fesih rehberini incele →İşe iade ve eşit davranma
İşe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti veya eşit davranmama tazminatı özel koşullara bağlıdır.
İşe iade hesaplama →Bir alacak hesabını neler değiştirir?
Aynı aylık ücreti alan iki çalışanın sonucu; çalışma biçimi, yan hakları ve kayıtları nedeniyle farklı olabilir.
Ücret ve ücret ekleri
Ücret, iş karşılığı sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin niteliği sözleşme ve uygulamaya göre belirlenir.
Ödeme sıklığı
Ücret en geç ayda bir ödenir. İş veya toplu iş sözleşmesiyle bu süre bir haftaya kadar indirilebilir.
Çalışmaktan kaçınma
Ücret ödeme gününden itibaren mücbir neden dışında yirmi gün içinde ödenmezse, m.34 koşulları çerçevesinde iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınma gündeme gelebilir.
Ücret zamanaşımı
İş Kanunu m.32 ücret alacaklarında beş yıllık zamanaşımı öngörür. Başlangıç, kesilme ve geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Ücretin adı kadar niteliği de önemlidir
“Prim”, “bonus”, “harcırah” veya “yardım” başlığı tek başına belirleyici değildir. Ödemenin hangi koşulla kazanıldığı, düzenli olup olmadığı ve çalışmanın karşılığı sayılıp sayılmadığı incelenir.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
Haftalık 45 saat eşiği, sözleşmede daha kısa bir normal çalışma süresi belirlenip belirlenmediğiyle birlikte ele alınır.
Çalışma süresi hesabı
- Ara dinlenmeleri kural olarak çalışma süresinden sayılmaz.
- Denkleştirme uygulaması haftalık görünümü değiştirebilir.
- Gece çalışması ve özel nitelikli işler ayrıca incelenir.
- Yıllık fazla çalışma toplamı için 270 saatlik sınır bulunur.
Ücret yerine serbest zaman
İşçi isterse fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir. Kanun bu sürenin altı ay içinde ve ücret kesintisi olmadan kullandırılmasını düzenler.
Fazla çalışmanın varlığı ile miktarı aynı şey değildir. Yazılı kayıtlar, işin niteliği, çalışma düzeni, bordrolar ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilebilir.
Hafta tatili ve genel tatil ücretleri
Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil birbirinden farklı haklardır; fazla çalışma hesabına otomatik olarak karıştırılmamalıdır.
Kesintisiz en az 24 saat
Kanundaki koşulları sağlayan işçiye yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verilir ve çalışılmayan bu günün ücreti tam ödenir.
Çalışılırsa ek bir günlük ücret
İşçi tatil gününde çalışmazsa o günün ücretini tam alır; çalışırsa ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret ödenir.
Güncel not: 2025 değişikliğiyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı belgeli konaklama tesislerinde hafta tatilinin işçinin yazılı talebi veya onayıyla hak kazanılan günü izleyen dört gün içinde kullandırılabilmesine ilişkin özel düzenleme getirildi.
Yıllık izin ve kullanılmayan izin ücreti
Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Kural, iznin çalışma devam ederken dinlenme olarak kullandırılmasıdır.
Özel yaş koruması
18 yaş ve altındaki işçiler ile 50 yaş ve üzerindeki işçilere verilecek yıllık izin 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde süreler dörder gün artırılır.
Sözleşme sona erdiğinde
Hak kazanılmış fakat kullanılmamış yıllık izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.
Yıllık izin ücretinin ödeme ve hesaplama kurallarını inceleyin →
İspat ve belgeler
Tek bir belge her zaman bütün çalışma dönemini açıklamaz. Kayıtların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı önem taşır.
İmzalı bordro veya izin belgesinin hukuki etkisi; belgenin içeriği, çekince bulunup bulunmadığı, banka ödemesi ve diğer kayıtlarla uyumu çerçevesinde incelenir.
Hesaptan arabuluculuğa süreç
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı için arabulucuya başvuru, dava açılmadan önce kural olarak yerine getirilmesi gereken bir dava şartıdır.
Zamanaşımında tek tarih yoktur
Ücret alacakları ile yıllık izin, kıdem ve ihbar gibi kalemlerde beş yıllık süre düzenlemeleri bulunur; ancak sürenin hangi tarihte başlayacağı kaleme göre değişir. Örneğin kullanılmayan yıllık izin ücretinde süre iş sözleşmesinin sona ermesiyle başlar. Arabuluculuk ve dava sürecinin zamanaşımına etkisi de ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili hesaplama araçları
Araçlar yalnızca ön değerlendirme sunar; kesin alacak tutarı değildir.
İşçilik Alacakları
Birden fazla temel kalemi aynı ön hesapta değerlendirin.
Hesaplamaya geç → Çalışma süresiFazla Mesai
Haftalık çalışma bilgileri üzerinden tahmini brüt sonuç.
Hesaplamaya geç → İzin bakiyesiKullanılmayan Yıllık İzin
Kullanılmayan izin günü ve brüt ücret üzerinden ön hesap.
Hesaplamaya geç → TazminatKıdem Tazminatı
Çalışma süresi, ücret ve güncel tavan üzerinden yaklaşık tutar.
Hesaplamaya geç → Bildirim süresiİhbar Tazminatı
Kıdeme göre bildirim süresi ve ücret üzerinden ön hesap.
Hesaplamaya geç → BordroBordrodan Net Maaş
Bordro kalemlerinden yaklaşık net ücret görünümü.
Hesaplamaya geç →Mevzuat kaynakları
Rehberdeki temel eşikler güncel resmî metinlerden kontrol edilmiştir.
- 4857 sayılı İş Kanunu — resmî kurum metniÜcret, fazla çalışma, tatil ücretleri, yıllık izin ve zamanaşımı düzenlemeleri.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — TBMM kanun bilgileriÜcret gibi dönemsel edimlerde beş yıllık zamanaşımı düzenlemesi.
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 — Çalışma ve Sosyal Güvenlik BakanlığıKıdem tazminatına ilişkin yürürlükteki hüküm.
