İİK 89/1, 89/2 ve 89/3 Haciz İhbarnamesi Nedir? İtiraz Süreleri ve Menfi Tespit Davası
Bir icra dosyasında borçlu olmadığınız hâlde icra dairesinden haciz ihbarnamesi alabilirsiniz.
Bu durum ilk bakışta şaşırtıcıdır: İcra takibindeki borçlu başka bir kişi veya şirket olduğu hâlde neden tebligat size gelmiştir?
İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesi, takip borçlusunun üçüncü kişilerde bulunduğu iddia edilen alacaklarının ve taşınır mallarının haczedilmesine ilişkin özel bir sistem düzenler.
Dolayısıyla İİK 89 haciz ihbarnamesi, kural olarak sizin kendi borcunuz nedeniyle değil; takip borçlusunun sizde bir alacağı veya malı bulunduğu iddiası nedeniyle gönderilir.
Bu süreçte özellikle 89/1 ve 89/2 için yedi günlük itiraz süreleri, 89/3 sonrasında ise 15 günlük menfi tespit davası süresi ve ayrıca 20 günlük icra dosyasına bildirim süresi önem taşır.
İİK 89 Haciz İhbarnamesi Nedir?
İİK m.89, takip borçlusunun üçüncü kişilerde bulunan belirli alacak, hak ve taşınır mallarının haczine ilişkin özel bir mekanizmadır.
Basit bir örnekle:
Bir kişi hakkında icra takibi yürütülmektedir. Takip alacaklısı, borçlunun başka bir kişi veya şirketten alacağı bulunduğunu düşünmektedir.
Bu durumda üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilerek, borçluya karşı gerçekten bir borcu veya elinde borçluya ait bir mal bulunup bulunmadığı hukuki sonuçlarıyla birlikte bildirilir.
Üçüncü kişi;
- bir banka,
- borçlunun kiracısı,
- borçluyla ticari ilişkisi bulunan bir şirket,
- borçluya ödeme yapması gereken başka bir kişi veya kuruluş
olabilir.
Bu nedenle haciz ihbarnamesi alan üçüncü kişi ile icra takibinin asıl borçlusu birbirine karıştırılmamalıdır.
Neden Başkasının Borcu İçin Size İhbarname Gelir?
İİK m.89’un amacı, takip borçlusunun üçüncü kişilerde bulunan mal ve alacaklarının haczedilebilmesini sağlamaktır.
Örneğin takip borçlusunun;
- bankada parası,
- kiracısından kira alacağı,
- müşterisinden ticari alacağı,
- başka bir kişinin elinde bulunan taşınır malı
olabilir.
Bu durumda üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilebilir.
Buradaki temel ayrım şudur:
Siz takip borçlusu değilsiniz.
Ancak takip borçlusuna karşı bir borcunuz veya elinizde ona ait bir mal bulunduğu iddiası nedeniyle İİK m.89 sürecine üçüncü kişi olarak dahil edilmiş olursunuz.
89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir?
89/1 haciz ihbarnamesi, İİK m.89 sürecinin ilk aşamasıdır.
İhbarnameyle üçüncü kişiye genel olarak;
- takip borçlusuna karşı bir borcu veya elinde ona ait bir mal bulunduğu iddiası,
- varsa borcun artık takip borçlusuna değil icra dairesine ödenmesi gerektiği,
- haczedilen taşınır malın takip borçlusuna teslim edilmemesi gerektiği,
- böyle bir borç veya mal bulunmadığı düşünülüyorsa yasal süresi içinde itiraz edilebileceği
bildirilir.
89/1 haciz ihbarnamesinin alınması, üçüncü kişinin doğrudan takip borçlusu hâline geldiği anlamına gelmez.
Ancak ihbarnamenin cevapsız bırakılması önemli hukuki sonuçlar doğurabilir.
89/1 Haciz İhbarnamesine Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?
89/1 haciz ihbarnamesine karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Üçüncü kişi örneğin;
- takip borçlusuna borçlu olmadığını,
- elinde takip borçlusuna ait bir mal bulunmadığını,
- ihbarname tebliğ edilmeden önce borcun ödendiğini,
- malın takip borçlusuna ait olmadığını,
- kanunda belirtilen diğer itiraz sebeplerinden birinin bulunduğunu
bildirebilir.
İtiraz kanun gereği yazılı veya sözlü olarak icra dairesine yapılabilir.
Pratikte ise beyanın içeriği ve tarihi ileride önem taşıyabileceğinden, kayıt altına alınabilir bir yöntem kullanılması ispat kolaylığı sağlayabilir.
Üçüncü kişinin haciz ihbarnamesine ilişkin beyanı ayrıca harç ve resme tabi değildir.
89/1 haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilirse, icra müdürlüğü itirazı “yetersiz” veya “inandırıcı değil” bularak doğrudan 89/2 ve 89/3 aşamasına geçmemelidir.
Süresinde itiraz hâlinde alacaklı, beyanın gerçeğe aykırı olduğunu düşünüyorsa İİK m.89/4 kapsamında ayrıca hukuki yola başvurabilir.
89/1’e İtiraz Edilmezse Ne Olur?
89/1 haciz ihbarnamesine tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmezse kanunun öngördüğü özel sonuç doğar:
Mal üçüncü kişinin yedinde veya borç üçüncü kişinin zimmetinde sayılır.
Ancak bu aşamada süreç doğrudan nihai tahsilata dönüşmez.
Üçüncü kişiye ikinci haciz ihbarnamesi, uygulamadaki adıyla 89/2 gönderilir.
Dolayısıyla:
- “89/1 geldiği anda artık borçlusunuz.”
ifadesi de,
- “89/1’e cevap vermezseniz hiçbir şey olmaz, sadece delil oluşur.”
ifadesi de doğru değildir.
Kanun, birbirini takip eden özel bir ihbarname sistemi kurmuştur.
89/2 Haciz İhbarnamesi Nedir?
89/2 haciz ihbarnamesi, üçüncü kişinin ilk haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmemesi üzerine gönderilir.
İkinci ihbarnameyle üçüncü kişiye;
- ilk ihbarnameye süresinde itiraz etmediği,
- bu nedenle malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı,
- buna rağmen ikinci ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yeniden itiraz edebileceği
bildirilir.
Bu nokta önemlidir:
89/2, birinci ihbarnameye verilen cevabın icra müdürlüğü tarafından yeterli veya inandırıcı bulunmaması nedeniyle gönderilen bir ihbarname değildir.
89/1’e süresinde itiraz edilmişse, alacaklının üçüncü kişinin beyanına karşı kullanabileceği ayrı hukuki mekanizmalar bulunmaktadır.
89/2 Haciz İhbarnamesine Nasıl İtiraz Edilir?
89/2 haciz ihbarnamesine de tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Üçüncü kişi yine;
- takip borçlusuna borçlu olmadığını,
- elinde ona ait bir mal bulunmadığını,
- borcun daha önce ödendiğini veya
- kanunda belirtilen diğer itiraz sebeplerinin mevcut olduğunu
ileri sürebilir.
Süresinde itiraz edildiğinde İİK m.89’daki üçüncü ihbarname zinciri buna göre durur.
Alacaklı, üçüncü kişinin verdiği cevabın gerçeğe aykırı olduğunu düşünüyorsa İİK m.89/4 kapsamındaki yola başvurabilir.
89/3 Haciz İhbarnamesi Ne Zaman Gönderilir?
İkinci haciz ihbarnamesine de süresinde itiraz edilmemesi ve zimmette sayılan borcun icra dairesine ödenmemesi veya yedinde sayılan malın teslim edilmemesi hâlinde üçüncü aşama gündeme gelir.
Üçüncü kişiye 89/3 kapsamında bildirim yapılarak;
- 15 gün içinde parayı icra dairesine ödemesi,
- malı teslim etmesi veya
- aynı süre içinde menfi tespit davası açması
gerektiği bildirilir.
Aksi hâlde üçüncü kişi zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslim etmeye zorlanabilir.
Bu nedenle 89/3, sürecin en kritik aşamasıdır.
15 Günlük Menfi Tespit Davası Nasıl İşler?
89/3 haciz ihbarnamesini alan üçüncü kişi, takip borçlusuna gerçekte borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ileri sürüyorsa 15 gün içinde menfi tespit davası açabilir.
Bu süre önemlidir.
Anayasa Mahkemesi, 11 Aralık 2025 tarihli kararında İİK m.89/3’teki 15 günlük dava açma süresini hak düşürücü süre olarak nitelendirmiş ve düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bulmuştur.
Bu nedenle üçüncü ihbarnamenin alınmasından sonra süre hesabının geciktirilmemesi gerekir.
Menfi tespit davasında üçüncü kişi;
- takip borçlusuna borçlu olmadığını veya
- elinde bulunan malın takip borçlusuna ait olmadığını
ispatla yükümlüdür.
Bu, İİK m.89/3’e özgü özel bir ispat düzenidir.
15 Gün ile 20 Gün Arasındaki Fark Nedir?
İİK m.89/3 sürecinde sıkça karıştırılan iki ayrı süre vardır.
15 günlük süre:
Üçüncü kişinin menfi tespit davasını açması gereken süredir.
20 günlük süre:
Süresinde açılan menfi tespit davasını gösteren belgenin ilgili icra dairesine sunulması bakımından önem taşır.
İİK 89/3’te 15 günlük dava açma süresi ile davanın açıldığını icra dosyasına belgeleme bakımından öngörülen 20 günlük süre birbirinden farklıdır.
Üçüncü kişi, süresinde menfi tespit davası açtığını gösteren belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 20 gün içinde ilgili icra dairesine teslim ederse, kendisi hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davasında verilen karar kesinleşinceye kadar durur.
Bu nedenle yalnızca davayı açmakla yetinilmeyip İİK m.89/3’teki icra dosyasına bildirim mekanizması da dikkate alınmalıdır.
Menfi Tespit Davası Hangi Mahkemede Açılır?
İİK m.89/3 kapsamında açılan özel menfi tespit davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 6 Kasım 2023 tarihli uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin kararında; tarafların tacir olması, temel ilişkinin ticari nitelikte bulunması veya takip dayanağının kambiyo senedi olması görevli mahkemeyi değiştiren unsurlar olarak kabul edilmemiştir.
Yetki bakımından ise kanun üçüncü kişiye iki seçenek tanır.
Dava;
- icra takibinin yapıldığı yerde veya
- üçüncü kişinin yerleşim yerinin bulunduğu yerde
açılabilir.
Görev ve yetki birbirinden ayrı usul meseleleridir.
Menfi Tespit Davası Açılması İcrayı Durdurur mu?
İİK m.89/3 burada özel bir mekanizma öngörmektedir.
Üçüncü kişinin;
- 15 günlük süre içinde menfi tespit davası açması ve
- davanın açıldığını gösteren belgeyi kanundaki 20 günlük süre içinde ilgili icra dairesine teslim etmesi
hâlinde, üçüncü kişi hakkında yürütülen cebri icra işlemleri dava sonunda verilen karar kesinleşinceye kadar durur.
Dolayısıyla bu özel durumda “dava açıldı ama hiçbir etkisi olmaz” demek doğru değildir.
Ancak kanunun öngördüğü süre ve bildirim şartlarının birlikte dikkate alınması gerekir.
Menfi Tespit Davası Kaybedilirse Ne Olur?
89/3 menfi tespit davasının açılması otomatik olarak üçüncü kişinin haklı olduğu anlamına gelmez.
Üçüncü kişi bu davada takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispatlamak durumundadır.
Davanın kaybedilmesi hâlinde kanun, üçüncü kişi bakımından önemli bir tazminat sonucu öngörmektedir:
Üçüncü kişi, dava konusu şeyin yüzde 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir.
İİK m.89/3 kapsamında açılan bu özel menfi tespit davaları ayrıca maktu harca tabidir.
Bu nedenle 89/3 aşamasında açılacak davanın hukuki ve delil yönünden doğru değerlendirilmesi önem taşır.
Haciz İhbarnamesine Süresinde İtiraz Edilirse Risk Tamamen Biter mi?
Her durumda değil.
Üçüncü kişi 89/1 veya 89/2 haciz ihbarnamesine süresinde:
“Takip borçlusuna borcum yoktur, bende ona ait mal bulunmamaktadır.”
şeklinde itiraz edebilir.
Bu itiraz, 89/2–89/3 zincirinin devamı bakımından önemlidir.
Ancak alacaklı, üçüncü kişinin beyanının gerçeğe aykırı olduğunu düşünüyorsa İİK m.89/4 kapsamında icra mahkemesine başvurabilir.
Alacaklı, üçüncü kişinin cevabının aksini ispatlamaya çalışarak kanundaki şartlar altında;
- üçüncü kişinin cezalandırılmasını ve
- uğradığı zarar nedeniyle tazminata hükmedilmesini
talep edebilir.
Dolayısıyla haciz ihbarnamesine verilecek cevabın gerçeğe uygun olması kritik önemdedir.
Gerçeğe Aykırı İtirazın Sonuçları Nelerdir?
Üçüncü kişinin gerçekte takip borçlusuna borcu veya elinde ona ait bir mal bulunduğu hâlde bilerek aksini beyan etmesi, sıradan bir usul itirazı olarak görülmemelidir.
İİK m.89/4 bu konuda özel bir mekanizma düzenler.
Alacaklı, üçüncü kişinin beyanının gerçeğe aykırı olduğunu icra mahkemesinde ispat etmeye çalışabilir ve kanundaki şartlar çerçevesinde cezalandırma ile tazminat talep edebilir.
Bu nedenle üçüncü kişi bakımından doğru yaklaşım:
- ihbarnameyi görmezden gelmemek,
- ticari ve muhasebe kayıtlarını kontrol etmek,
- borçlu ile ilişkinin haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi itibarıyla durumunu belirlemek,
- gerçeğe uygun beyanda bulunmaktır.
Süre Kaçırılırsa Artık Hiçbir Hukuki Yol Kalmaz mı?
Her durumda böyle bir genelleme yapılamaz.
Ancak sürelerin kaçırılması ciddi sonuçlar doğurur.
Özellikle 89/3 kapsamındaki 15 günlük menfi tespit süresi hak düşürücü niteliktedir.
Bununla birlikte İİK m.89’da bazı istisnai koruma mekanizmaları da bulunmaktadır.
Üçüncü kişi, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edememişse şartları varsa gecikmiş itiraz hükümleri gündeme gelebilir.
Ayrıca 89/3 sürecinde borçlu olmadığı hâlde ödeme yapmak veya mal teslim etmek zorunda kalan üçüncü kişinin, şartları oluştuğunda borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı ödediği paranın veya teslim ettiği malın iadesini talep edebileceği ayrı yollar bulunabilir.
Ancak bu imkânlar:
“Süreyi kaçırmak önemli değil.”
anlamına gelmez.
İİK m.89’daki süreler kısa ve ağır hukuki sonuçlara bağlıdır.
İİK 89 Haciz İhbarnamesi ile İcra Takibine İtiraz Aynı Şey mi?
Hayır.
Bu iki süreç birbirinden tamamen farklıdır.
İcra takibine itiraz
Takip borçlusu tarafından yapılır.
Borçlu;
- borcun bulunmadığını,
- borcun bir kısmının olmadığını,
- imzaya ilişkin itirazlarını,
- zamanaşımı gibi savunmalarını
ilgili takip türüne göre ileri sürebilir.
İİK 89 haciz ihbarnamesine itiraz
Takip borçlusu olmayan üçüncü kişi tarafından yapılır.
Üçüncü kişi esas olarak:
“Takip borçlusuna borçlu değilim veya bende ona ait bir mal bulunmuyor.”
demektedir.
Üçüncü kişinin 89/1 veya 89/2’ye yaptığı itiraz, asıl borçlu hakkındaki icra takibini sona erdirmez.
Yalnızca üçüncü kişinin İİK m.89 kapsamındaki hukuki konumunu etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Bana ait olmayan borç için neden haciz ihbarnamesi geldi?
Çünkü icra dosyasında takip borçlusunun sizde bir alacağı veya malı bulunduğu iddia edilmiş olabilir. İhbarname sizin kendi borcunuzdan değil, üçüncü kişi sıfatınızdan kaynaklanır.
89/1 haciz ihbarnamesine kaç gün içinde itiraz edilir?
Tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.
89/1’e itiraz edersem 89/2 yine gelir mi?
Süresinde ve usulüne uygun itiraz hâlinde 89/2–89/3 zincirinin normal biçimde devam etmemesi gerekir. Alacaklı itirazın gerçeğe aykırı olduğunu düşünüyorsa İİK m.89/4 kapsamında ayrı yola başvurabilir.
İcra müdürlüğü itirazımı yeterli bulmazsa 89/2 gönderir mi?
İcra müdürlüğünün üçüncü kişinin süresinde yaptığı itirazı esas yönünden “inandırıcı bulmadım” diyerek 89/2’ye geçmesi şeklinde bir sistem yoktur.
89/2’ye kaç gün içinde itiraz edilir?
İkinci ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.
89/3 geldiyse kaç günüm var?
Üçüncü kişi açısından 15 günlük menfi tespit davası açma süresi kritik önemdedir.
20 günlük süre nedir?
Süresinde açılan menfi tespit davasını gösteren belgenin, üçüncü ihbarnamenin bildirildiği tarihten itibaren 20 gün içinde ilgili icra dairesine sunulması bakımından önem taşır.
89/3 menfi tespit davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Dava, icra takibinin yapıldığı yer veya üçüncü kişinin yerleşim yerindeki mahkemede açılabilir.
Menfi tespit davasını kaybedersem ne olur?
Kanunun şartları çerçevesinde dava konusu şeyin yüzde 20’sinden az olmamak üzere tazminat sonucu gündeme gelir.
Süresinde itiraz edersem hiçbir sorumluluğum kalmaz mı?
Alacaklı, itirazın gerçeğe aykırı olduğunu iddia ediyorsa İİK m.89/4 kapsamında icra mahkemesinde bu iddiasını ileri sürebilir.
İİK 89 Sürecinde Kritik Süreler
İİK m.89 sistemi üç aşamalı görünse de her dosyada üç ihbarnamenin de mutlaka gönderilmesi gerekmez.
Temel süre şeması şöyledir:
- 89/1: Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz.
- 89/2: Birinci ihbarnameye itiraz edilmemişse gündeme gelir; tebliğden itibaren yeniden 7 günlük itiraz süresi.
- 89/3: İkinci ihbarnameye de itiraz edilmemesi ve kanundaki şartların oluşması hâlinde gündeme gelir.
- Menfi tespit davası: 89/3 bildiriminden itibaren 15 gün.
- Davanın icra dosyasına belgelenmesi: Bildirimden itibaren 20 günlük ayrı süre.
İİK m.89 bakımından en önemli hata, ihbarnameyi “Ben bu dosyanın borçlusu değilim, beni ilgilendirmez.” düşüncesiyle cevapsız bırakmaktır.
Üçüncü kişi takip borçlusu olmasa da, kanunda öngörülen sürelerde hareketsiz kalması borcun zimmetinde veya malın yedinde sayılması, cebri icra riski ve belirli durumlarda dava açma zorunluluğu gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle gelen belgenin öncelikle 89/1, 89/2 veya 89/3 aşamalarından hangisi olduğunun belirlenmesi ve ilgili sürenin buna göre değerlendirilmesi gerekir.
Yasal Uyarı : Bu metin yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bütün somut uyuşmazlıkların kendi içerisinde değerlendirilmesi gerektiğinden somut uyuşmazlıklara dair hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybı yaşanmaması adına hukuki süreçlerin yetkin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi gerektiğini ısrarla hatırlatırız.
